Czy rozumieć, to znaczy mówić? O słownictwie czynnym i biernym dziecka

To, że dziecko zna jakiś wyraz, nie oznacza jeszcze wcale, że będzie go używać. Jaka jest różnica między słownictwem biernym a czynnym i jak rozwijać oba zasoby słów?

Twoje dziecko zaczyna mówić i ze zdziwieniem zauważyłaś, że gdy wskażesz psa i zapytasz, co to jest, bez chwili namysłu odpowie, że to pies, jednak gdy samo go zobaczy, wyciąga tylko rękę, wskazując zwierzaka, jednak wcale nie kwapi się, by powiedzieć, jak się nazywa? Spokojnie, to całkowicie normalne. Najwyraźniej słowo „pies” nie znalazło się jeszcze w słowniku czynnym dziecka.

Słownictwo bierne vs. słownictwo czynne

Przeciętny dorosły człowiek zna ok. 30 tys. słów. Nie wszystkich używa jednak w codziennym życiu, ba, wielu z nich nie używa w ogóle! Ta część słów, których znaczenie potrafimy rozpoznać, np. gdy je usłyszymy z ust kogoś innego lub przeczytamy w książce, ale nie używamy ich na co dzień, to tzw. słownictwo bierne.

Byś może zastanawiasz się po co nam w takim razie znajomość tych słów i dlaczego ich nie używamy? Otóż, są nam one potrzebne, by np. zrozumieć teksty, które powstały dawniej lub teksty z różnych dziedzin nauki. Nie używamy ich jednak na co dzień, bo zwyczajnie nie mamy takich potrzeb komunikacyjnych. Dobrym przykładem może być np. wyraz białogłowa. Wiemy przecież, że w dawnych czasach oznaczał on po prostu kobietę i jeśli przeczytamy go np. w trylogii Sienkiewicza, nie będziemy mieć problemu ze zrozumieniem tekstu, w którym się znajduje. Na co dzień jednak nie używamy tego słowa, bo mamy bardziej powszechny i mniej nacechowany wyraz kobieta.

Natomiast te słowa, które potrafimy poprawnie wyartykułować, znamy ich znaczenie i używamy ich na co dzień, to tzw. słownictwo czynne. Ono stanowi zaledwie kilkanaście tysięcy wyrazów. Podobnie jest u dziecka, które uczy się mówić, choć oczywiście liczby znanych przez niego słów, są znacznie mniejsze. Brzdąc najpierw uczy się rozpoznawać znaczenie danego słowa i łączyć go z desygnatem, a gdy będzie słyszał je wystarczająco często i okaże się, że to słowo jest bardzo przydatne w życiu codziennym, przejdzie ono do jego słownictwa czynnego. Do pełnego uczestniczenia w społeczeństwie i jego kulturze konieczne jest posiadanie i powiększanie zasobów obu słowników, dlatego warto rozwijać je już u dziecka. Jak to robić?

Jak rozwijać słownictwo dziecka?

Pierwszym i najważniejszym nauczycielem słów jesteś Ty sama. Gdy mówisz do dziecka, maluch zapamiętuje poszczególne słowa, a z czasem zacznie je powtarzać. Dlatego, gdy „rozmawiasz” z brzdącem, staraj się, by nie tylko Twoja wymowa, lecz także dobór słów, był bez zarzutu. Staraj się nie tworzyć neologizmów (przyjdzie czas, że maluch sam zacznie to robić), nie spieszczać wyrazów, ani nie imitować mowy dziecka. Głoski artykułuj wyraźnie i zgodnie z ogólnopolską normą (chyba że mówisz gwarą i zależy Ci na tym, by maluch już od kołyski uczył się języka Waszej „małej ojczyzny”).

Doskonałym sposobem na rozszerzanie słownika dziecka jest też czytanie książek. Sięgaj po takie, które mają bogate słownictwo i są napisane piękną polszczyzną. Świetnie sprawdzą się wierszyki, które dzięki rymom, ułatwiają zapamiętywanie wyrazów. Możesz także skorzystać z piosenek dla dzieci – najpierw niech będą to proste kołysanki, z czasem możesz sięgnąć po bardziej skomplikowane muzycznie i językowo utwory dla dzieci.

Kolejnym bardzo prostym sposobem jest… odpowiadanie na pytania dziecka. Nie musisz jednak czekać, aż maluch sam zacznie je zadawać. Nawet jeśli Twój brzdąc jeszcze nie mówi, z pewnością zauważyłaś, że gdy coś go zainteresuje, wskazuje na to rączką i wymownie na Ciebie patrzy. To właśnie doskonała okazja, by opowiedzieć dziecku o ty, co je zainteresowało. Nazwij tę rzecz lub zjawisko, wyjaśnij jak powstaje, czego dotyczy itd. Tak naprawdę im więcej powiesz, tym lepiej! Gdy Twoja pociecha skończy 2. rok życia, możecie wspólnie rozwiązywać proste łamigłówki dla dzieci, polegające np. na łączeniu obrazków w pary, lub grać w gry takie jak memory. Za każdym razem nazywaj to, co znajduje się na obrazku, i zachęcaj dziecko, by powtórzyło ten wyraz.

Dzięki tym kilku prostym radom, Twój maluszek niebawem zacznie coraz płynniej mówić, a zasób jego słownictwa będzie bogaty.

Więcej artykułów na temat ciąży i rozwoju dziecka znajdziesz na Enfamil.pl

Pozostałe artykuły

10 ćwiczeń usprawniających aparat mowy dziecka

Czy wiesz, że to, jak Twoje dziecko będzie mówić, zależy nie tylko od szybkości, z jaką nauczy się poszczególnych słów, lecz także od tego…

10 ćwiczeń usprawniających aparat mowy dziecka

Dziecko dwujęzyczne, czyli czy warto mówić do dziecka w dwóch językach?

Marzysz o tym, by twoje dziecko perfekcyjnie znało przynajmniej jeden język obcy? Sprawdź, czy warto mówić do dziecka w dwóch językach.

Dziecko dwujęzyczne, czyli czy warto mówić do dziecka w dwóch językach?

"Ioio", "hauhau" i "koko", czyli czym dla dziecka jest słowo?

Jak maluch uczy się słów, czym dla dziecka jest "hauhau" i jak powinnaś reagować na pierwsze dźwiękonaśladowcze słowa dziecka?

"Ioio", "hauhau" i "koko", czyli czym dla dziecka jest słowo?

Jak wspierać rozwój mowy dziecka? Poznaj 7 prostych sposobów

Wprawdzie zanim będziesz mogła swobodnie podyskutować ze swoim dzieckiem na różne tematy, minie jeszcze kilka lat, to już teraz powinnaś zacząć…

Jak wspierać rozwój mowy dziecka? Poznaj 7 prostych sposobów

Płacz - pierwszy język dziecka

Wbrew pozorom, u dziecka pierwszymi próbami rozmawiania i informowania o czymś, nie są zlepki sylab „mamama” i „bababa”, tylko płacz. Zobacz…

Płacz - pierwszy język dziecka

Dlaczego warto czytać dziecku?

Twój maluszek ma zaledwie kilka miesięcy i wydaje ci się, że to jeszcze za wcześnie na pierwszą książeczkę? Nic bardziej mylnego! Im wcześniej…

Dlaczego warto czytać dziecku?

5 rzeczy, które powinnaś robić i 5, których nie powinnaś robić, by wspierać rozwój mowy dziecka

Nie możesz się doczekać, kiedy Twoje dziecko powie pierwsze słowo? Podpowiadamy, co robić, a czego nie, by ta chwila nastąpiła jak najszybciej.

5 rzeczy, które powinnaś robić i 5, których nie powinnaś robić, by wspierać rozwój mowy dziecka

Dowiedz się jak wspierać rozwój dziecka w wieku 6-9 miesięcy

Rozmowa Doktor Joanny Matejczuk z Mamą poświęcona najważniejszym krokom milowym w rozwoju dziecka w wieku 6 - 9 miesięcy. Dowiedz się jak aktywnie…

Dowiedz się jak wspierać rozwój dziecka w wieku 6-9 miesięcy

Angielski dla dzieci – kiedy zacząć i czy to w ogóle ma sens?

Pewnie nie raz słyszałaś o lekcjach języka obcego dla zaledwie kilkumiesięcznych niemowląt. Czy uczenie tak małego dziecka, które nie mówi nawet…

Angielski dla dzieci – kiedy zacząć i czy to w ogóle ma sens?

Dowiedz się jak wspierać rozwój dziecka w wieku 3-6 msc

Rozmowa Mamy z Ekspertem - Doktor Joanną Matejczuk o krokach milowych w rozwoju dziecka w okresie 3 - 6 miesięcy. Dowiedz się jakie są charakterystyczne…

Dowiedz się jak wspierać rozwój dziecka w wieku 3-6 msc

7 rad, jak mówić do dziecka, by wspierać rozwój jego mowy

Już nie możesz doczekać się, kiedy maluch powie pierwsze słowo? Sprawdź, jak mówić do dziecka, by wspierać naukę mówienia.

7 rad, jak mówić do dziecka, by wspierać rozwój jego mowy